Жұмыспен қамту – елдегі әлеуметтік тұрақтылықтың, экономикалық өсімнің және халық әл-ауқатының басты көрсеткіштерінің бірі. Сондықтан мемлекет еңбек нарығын реттеуге, азаматтарды нәтижелі жұмыспен қамтуға және кәсіпкерлік бастамаларды қолдауға ерекше көңіл бөліп келеді. Бұл міндеттерді өңірлік деңгейде жүзеге асыратын негізгі институттардың бірі – Еңбек мобильділігі орталықтары. Олар өңірдегі еңбек ресурстарының теңгерімін қамтамасыз етіп, халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларын үйлестіреді.
Түркістан облысында бұл бағыттағы жұмыстар нақты нәтижелерімен ерекшеленіп отыр. Орталық жұмысы тек бос жұмыс орындарын ұсынумен шектелмейді. Мемлекеттік бағдарламалар арқылы азаматтарды тұрақты еңбекке орналастыру, кәсіпкерлікті қолдау, жастарды еңбек нарығына бейімдеу, әлеуметтік осал топтарға жағдай жасау және қайта әлеуметтендіру бағыттары қатар жүзеге асырылуда.
Еңбек мобильділігі орталығы қызметінің ең маңызды нәтижесі – тұрақты жұмысқа орналасқан азаматтардың саны.
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек:
— 2024 жылы – 51 951 адам тұрақты жұмысқа орналасты;
— 2025 жылы бұл көрсеткіш 59 437 адамға жетті;
— 2026 жылдың шілде айына дейін тағы 23 342 азамат тұрақты жұмыспен қамтылған.
Бір ғана жылдың ішінде тұрақты жұмысқа орналасқандар саны 7 486 адамға көбейген. Бұл шамамен 14,4 пайыздық өсім екенін көрсетеді.
Бұл көрсеткіш еңбек нарығында жұмыс берушілер мен жұмыс іздеушілер арасындағы байланыстың күшейгенін, сондай-ақ мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін аңғартады.
Көп жағдайда субсидияланатын жұмыс орындары азаматтардың тұрақты еңбекке өтудегі алғашқы баспалдағына айналады.
Осы бағытта:
— 2024 жылы – 51 951 адам;
— 2025 жылы – 33 618 азамат;
— 2026 жылдың алғашқы жеті айында – 17 165 адам субсидияланатын жұмыс орындарына жолданған.
2026 жылдың жарты жылындағы көрсеткіштің өзі жыл соңына дейін жоспардың толық орындалуына мүмкіндік бар екенін көрсетеді.
Әсіресе биылғы жылдың шілде айына дейін:
— 8 382 адам қоғамдық жұмыстарға;
— 4 329 адам әлеуметтік жұмыс орындарына;
— 2 999 жас жастар практикасына;
— 1 455 азамат «Күміс жас» жобасына жолданған.
Бұл көрсеткіштер еңбек нарығында тәжірибесі аз жастар мен жұмыссыз азаматтарды қолдаудың жүйелі түрде жалғасып жатқанын дәлелдейді.
Жоғары оқу орнын немесе колледжді жаңа тәмамдаған жастардың негізгі мәселесі – еңбек тәжірибесінің жоқтығы.
Осы олқылықтың орнын толтыру мақсатында жүзеге асырылып жатқан «Жастар практикасы» бағдарламасы бүгінде мыңдаған жасқа алғашқы еңбек жолын бастауға мүмкіндік беріп отыр.
2026 жылдың алғашқы жеті айының өзінде 2 999 жас аталған бағдарламаға қатысқан.
Бұл тек уақытша жұмыс емес.
Бұл:
— кәсіби тәжірибе;
— еңбек мәдениетін қалыптастыру;
— тұрақты жұмысқа орналасудың алғашқы қадамы.
Жұмыспен қамтудағы маңызды бағыттардың бірі – азаматтарды кәсіпкерлікке тарту.
Осы мақсатта берілетін қайтарымсыз мемлекеттік гранттар көптеген азаматтың өз кәсібін ашуына мүмкіндік беріп отыр.
Статистика төмендегідей:
— 2024 жылы – 1 779 адам грант иеленді;
— 2025 жылы – 1 793 азамат грант алды;
— 2026 жылы 1 450 адамға грант беру жоспарланған.
Бұл көрсеткіштер мемлекет жұмыспен қамтудың тек жалдамалы еңбек түрімен ғана емес, өзін-өзі жұмыспен қамту бағытын да қатар дамытып отырғанын көрсетеді.
Шағын бизнес ашқан әрбір азамат кейін өз кезегінде жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруға үлес қосады.
Әлеуметтік саясаттың маңызды бағыттарының бірі – пробация есебіндегі азаматтар мен бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды қоғамға қайта бейімдеу.
Бұл санаттағы азаматтарды жұмыспен қамту қайта қылмыс жасау тәуекелін азайтудың ең тиімді жолдарының бірі саналады.
Осы бағыттағы көрсеткіштер:
— 2024 жылы – 383 адам;
— 2025 жылы – 583 адам;
— 2026 жылдың шілдесіне дейін – 345 адам жұмысқа жолданған.
2025 жылғы көрсеткіштің алдыңғы жылмен салыстырғанда 52 пайыздан астам өсуі қайта әлеуметтендіру жұмыстарының күшейгенін байқатады.
Берілген статистика бірнеше маңызды үрдісті көрсетеді.
Біріншіден, жұмыспен қамту саясаты уақытша қолдау шараларынан тұрақты еңбекке орналастыруға қарай бағыт алып келеді. Тұрақты жұмысқа орналасқандар санының артуы осының дәлелі.
Екіншіден, мемлекеттік бағдарламалар халықтың түрлі әлеуметтік топтарын толық қамтып отыр. Жастар практикасы, қоғамдық жұмыс, әлеуметтік жұмыс орындары, «Күміс жас» жобасы, мемлекеттік гранттар – еңбек нарығының әртүрлі сегментіне арналған нақты құралдар.
Үшіншіден, кәсіпкерлікті қолдау жұмыспен қамтудың баламалы тетігі ретінде қалыптасып келеді. Екі жыл қатарынан шамамен 1,8 мың азаматтың грант алуы өңірде шағын бизнестің дамуына серпін беріп отыр.
Төртіншіден, әлеуметтік осал санаттағы азаматтарды еңбекке тарту қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді. Әсіресе пробация қызметінің есебінде тұрған азаматтарды жұмыспен қамту көрсеткіштерінің артуы – әлеуметтік бейімдеу жұмыстарының нәтижесін көрсететін маңызды индикатор.
Бүгінде Түркістан облысында еңбек нарығын дамыту бағытында кешенді жұмыстар жүргізілуде. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, өңірде 2026 жылдың І тоқсанында жұмыссыздық деңгейі 4,6 пайызды құрап, жұмыспен қамту органдарында тіркелген жұмыссыздар саны 34,4 мың адам болған. Мұндай жағдайда Еңбек мобильділігі орталығының жұмысы еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсынысты теңестіруде маңызды рөл атқарады.
Жалпы алғанда, ұсынылған статистика Түркістан облысында жұмыспен қамту саласында жүйелі саясат қалыптасқанын көрсетеді. Тұрақты жұмыс орындарының көбеюі, мемлекеттік бағдарламалардың тиімді іске асырылуы, кәсіпкерлікті қолдау мен әлеуметтік осал топтарды еңбекке тарту өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына нақты үлес қосып отыр. Бұл көрсеткіштер еңбек нарығын басқарудағы кешенді тәсілдің нәтижесі екенін аңғартады.